Th??c cu?n là m?t trong nh?ng d?ng c? ?o ?? dài ph? bi?n. Bài vi?t này s? cho b?n nh?ng ki?n th?c v? quy trình hi?u chu?n th??c cu?n.

1.    Ph?m vi áp d?ng

V?n b?n k? thu?t này quy ??nh quy trình hi?u chu?n cho các th??c cu?n chu?n (sau ?ây g?i t?t là th??c cu?n) có ph?m vi ?o ??n 100 m và ?? không ??m b?o ?o không v??t quá: (0,01 + 0,01 L) mm v?i L là chi?u dài danh ngh?a c?a th??c cu?n, ???c tính b?ng mét (m).

2.    Gi?i thích t? ng?

Các t? ng? trong v?n b?n này ???c hi?u nh? sau:

• Chi?u dài danh ngh?a c?a th??c cu?n, ký hi?u: L.
• Chi?u dài danh ngh?a c?a th??c cu?n là giá tr? ?o danh ngh?a l?n nh?t ???c ghi kh?c trên th??c ho?c quy ??nh c?a nhà s?n xu?t.
• Chi?u dài ?o c?a th??c cu?n, ký hi?u: lm.
• Chi?u dài ?o gi?a hai v?ch chia c?a th??c cu?n ???c xác ??nh b?ng kho?ng cách ng?n nh?t gi?a hai ???ng tâm c?a hai v?ch chia ?ó.
• Giá tr? ?? chia c?a th??c cu?n, ký hi?u: i.
• Giá tr? ?? chia c?a th??c cu?n là chi?u dài ?o gi?a hai v?ch chia liên ti?p nhau.
• V?ch chia chính.
• V?ch chia chính là các v?ch chia mà chi?u dài ?o gi?a chúng th? hi?n chi?u dài danh ngh?a c?a th??c cu?n.

3.    Các phép hi?u chu?n th??c cu?n

• Ki?m tra bên ngoài.
• Ki?m tra k? thu?t.
• Ki?m tra ?o l??ng.

4.    ?i?u ki?n hi?u chu?n th??c cu?n

Khi ti?n hành hi?u chu?n ph?i ??m b?o các ?i?u ki?n sau ?ây:

• Nhi?t ??: (20 ± 2) ºC.
• ?? ?m: (55 ± 5) %RH.

5.    Chu?n b? hi?u chu?n

Tr??c khi ti?n hành hi?u chu?n ph?i th?c hi?n các công vi?c chu?n b? sau ?ây:

• Th??c cu?n ph?i ???c làm s?ch, ?? ?n ??nh trong phòng hi?u chu?n th?i gian ít nh?t hai gi? tr??c khi ti?n hành hi?u chu?n.

6.    Ti?n hành hi?u chu?n

6.1    Ki?m tra bên ngoài:

Ph?i ki?m tra bên ngoài theo các yêu c?u sau ?ây:

• Trên th??c cu?n ph?i có ký, mã hi?u c?a c? s? s?n xu?t và ph?m vi ?o c?a th??c.
• B? m?t c?a th??c cu?n ph?i s?ch, nh?n, không b? r? (??i v?i th??c b?ng kim lo?i), không có v?t x??c sâu ?nh h??ng ??n vi?c ??c s? ch?.
• Khi tr?i th??c cu?n lên m?t ph?ng, hai mép c?a th??c ph?i th?ng và song song v?i nhau.
• B? ph?n cu?n c?a th??c cu?n ph?i ho?t ??ng nh? nhàng, không ???c gây h? h?ng th??c.
• Các ch? s? ghi trên th??c ph?i b?n (không xóa ???c), rõ ràng, ??u ??n, không gây nh?m l?n cho ng??i s? d?ng.

6.2  Ki?m tra k? thu?t

Ph?i ki?m tra k? thu?t theo các yêu c?u sau ?ây:

• Giá tr? ?? chia “i” c?a th??c ph?i có giá tr?: 0,5 mm; 1 mm.
• Các v?ch c?a th??c ph?i b?n (không xóa ???c), th?ng, ??u, vuông góc v?i mép th??c.
• Chi?u dày v?ch chia trên th??c không ???c l?n h?n 0,2 mm. Ki?m tra chi?u dày v?ch chia trên th??c t?i 3 v? trí (kho?ng ??u, gi?a và cu?i th??c) b?ng lúp ?o ho?c thi?t b? ??c s? có giá tr? ?? chia  0,05 mm.
• N?u th??c cu?n c?n hi?u chu?n khi ki?m tra k? thu?t không ??t yêu c?u thì không ti?n hành ki?m tra ?o l??ng.

6.3   Ki?m tra ?o l??ng

Th??c cu?n ???c ki?m tra ?o l??ng theo trình t? n?i dung, ph??ng pháp và yêu c?u sau ?ây:
a)    Yêu c?u:

• Giá tr? tuy?t ??i sai s? cho phép l?n nh?t c?a th??c cu?n không ???c v??t quá giá tr? ???c tính b?ng công th?c sau:
• |E |= (0,1+ 0,1lm ) mm    (1).
•  Trong ?ó: lm – Chi?u dài ?o c?a th??c cu?n tính b?ng mét.
• ?? l?ch cho phép l?n nh?t ??i v?i kho?ng “j” gi?a hai v?ch cùng ??n v? liên ti?p trên th??c (v?ch milimét, v?ch centimét, v?ch decimét) cho trong b?ng sau.
• Chi?u dài c?a “j” : (mm)    1    10    100.
• ?? l?ch cho phép l?n nh?t: (mm)    0,1    0,2    0,3.

b)    Trình t? ki?m tra.
Xác ??nh sai s? c?a th??c:
+ Gá ??t th??c cu?n c?n hi?u chu?n lên b?ng máy c?a thi?t b? hi?u chu?n và kéo c?ng th??c b?ng m?t l?c theo quy ??nh c?a nhà s?n xu?t ho?c:
+ ??i v?i các lo?i th??c cu?n b?ng ch?t d?o, s?i th?y tinh dùng l?c kéo F » 20 N (dùng qu? cân 2 kg).
+ ??i v?i các lo?i th??c cu?n b?ng thép có ph?m vi ?o L:
–    L < 10 m dùng l?c kéo F » 10 N (dùng qu? cân 1 kg).
–    10 m £ L < 30 m dùng l?c kéo F » 50 N (dùng qu? cân 5 kg).
–    30 m £ L £ 100 m dùng l?c kéo F » 100 N (dùng qu? cân 10 kg).
+ ?? th??c cu?n ? v? trí ?o cho ??n khi nhi?t ?? c?a th??c cu?n và thi?t b? hi?u chu?n không chênh l?ch quá 10C.
+ Xác ??nh sai s? c?a ph?m vi ?o và chi?u dài ?o t? v?ch ??u c?a th??c ??n 3 v?ch b?t k? trên th??c cu?n so v?i thi?t b? hi?u chu?n (3 v?ch b?t k? ch?n trong kho?ng ¼ ??n ¾ chi?u dài th??c).
+ N?u th??c cu?n và thi?t b? hi?u chu?n không cùng v?t li?u thì ph?i tính s? hi?u chính k?t qu? ?o theo h? s? giãn n? nhi?t c?a chúng.
+ Trong tr??ng h?p ph?m vi ?o c?a thi?t b? hi?u chu?n nh? h?n ph?m vi ?o c?a th??c cu?n c?n hi?u chu?n, ta xác ??nh sai s? toàn b? c?a th??c cu?n b?ng t?ng các sai s? chi?u dài t?ng ph?n c?a nó. ?? không ??m b?o ?o trong tr??ng h?p này ph?i tính thêm thành ph?n ?? không ??m b?o ?o khi xác ??nh tâm c?a v?ch chia khi d?ch chuy?n thi?t b? hi?u chu?n.
Xác ??nh ?? l?ch c?a kho?ng “j”:
–    Dùng lúp ?o ho?c thi?t b? ??c s? ?? xác ??nh ?? l?ch c?a kho?ng “j” ? ph?n ??u, ph?n cu?i và ? kho?ng gi?a th??c.

Th??c cu?n sau khi hi?u chu?n n?u ??t yêu c?u s? ???c c?p ch?ng ch? hi?u chu?n (tem hi?u chu?n, d?u hi?u chu?n, gi?y ch?ng nh?n hi?u chu?n…) theo quy ??nh.

Chu k? hi?u chu?n c?a th??c cu?n chu?n là 12 tháng.