V? c? b?n, vi?c qu?n lý thi?t b? theo dõi và ?o l??ng theo yêu c?u tiêu chu?n TCVN ISO 10012, H? th?ng qu?n lý ?o l??ng – Các yêu c?u ??i v?i quá trình ?o và thi?t b? ?o. Trong bài vi?t này chúng tôi ?? c?p nh?ng khía c?nh k? thu?t liên quan ??n phân bi?t hi?u chu?n và ki?m ??nh, cách s? d?ng d? li?u k?t qu? hi?u chu?n và ki?m ??nh.

Trong t?t c? các yêu c?u c?a các tiêu chu?n ISO liên quan ??n qu?n lý thi?t b? theo dõi và ?o l??ng ?i?u yêu c?u 3 v?n ?? chính là: hi?u chu?n (liên quan ??n lu?t là ki?m ??nh), hi?u ch?nh, ki?m tra xác nh?n các thi?t b? theo dõi và ?o l??ng. Chúng ta làm rõ các v?n ?? này nh? sau:

1. Phân bi?t hi?u chu?n và ki?m ??nh:

• Ki?m ??nh là ho?t ??ng ?ánh giá, xác nh?n ??c tính k? thu?t ?o l??ng c?a ph??ng ti?n ?o theo yêu c?u k? thu?t ?o l??ng. Yêu c?u k? thu?t ?o l??ng là các sai s? cho phép mà ph??ng ti?n ?o có th? ch?p nh?n ???c. T?t c? thi?t b? thu?c nhóm 2 (xem m?c 3.1) ph?i th?c hi?n ki?m ??nh tr??c khi s? d?ng, ki?m ??nh ??nh ??nh k? và ki?m ??nh sau khi s?a ch?a.
• Hi?u chu?n là ho?t ??ng xác ??nh, thi?t l?p m?i quan h? gi?a giá tr? ?o c?a chu?n ?o l??ng, ph??ng ti?n ?o v?i giá tr? ?o c?a ??i l??ng c?n ?o.
• Th? nghi?m là vi?c xác ??nh m?t ho?c m?t s? ??c tính k? thu?t ?o l??ng c?a ph??ng ti?n ?o, chu?n ?o l??ng.
• Ch?t chu?n là m?t lo?i chu?n ?o l??ng ??c bi?t có ?? ??ng nh?t và ?n ??nh nh?t ??nh ??i v?i m?t ho?c m?t s? thu?c tính. Ch?t chu?n ???c s? d?ng ?? hi?u chu?n, ki?m ??nh thi?t b?, ph??ng ti?n ?o, ?ánh giá ph??ng pháp ?o ho?c ?? xác ??nh giá tr? v? thành ph?n, tính ch?t c?a v?t li?u ho?c ch?t khác. Ví d? nh? dung d?ch chu?n pH 10, ch?t chu?n NaOH 1N, …
• V? b?n ch?t k? thu?t c?a hi?u chu?n và ki?m ??nh gi?ng nhau: ?ó là vi?c so sánh ph??ng ti?n ?o v?i chu?n ?? ?ánh giá sai s? và các ??c tr?ng k? thu?t, ?o l??ng khác c?a nó. Khác nhau là ki?m ??nh theo yêu c?u c?a pháp lý, b?t bu?c áp d?ng trong khi hi?u chu?n là t? nguy?n.
• Chu?n ?o l??ng là ph??ng ti?n k? thu?t ?? th? hi?n, duy trì ??n vi? ?o c?a ??i l??ng ?o và ???c dùng làm chu?n ?? so sánh v?i ph??ng ti?n ?o ho?c chu?n ?o l??ng khác. Ví d? qu? cân chu?n, h?p kích th??c chu?n, …

Chu?n ?o l??ng

Theo ??nh ngh?a qu?c t?: chu?n ?o l??ng là ph??ng ti?n ?o, v?t ??, ch?t chu?n ho?c h? th?ng ?o ?? ??nh ngh?a, th? hi?n, duy trì ho?c tái t?o ??n v? ho?c m?t hay nhi?u giá tr? c?a ??i l??ng ???c dùng làm m?c so sánh.

Phân lo?i theo ?? chính xác:

• Chu?n ??u
• Chu?n th?
• Chu?n c? ?? chính xác th?p h?n

Phân lo?i theo m?c ?ích s? d?ng có:

• Chu?n Qu?c t?:
• Chu?n ?o l??ng qu?c gia (sau ?ây g?i là chu?n qu?c gia) là chu?n ?o l??ng cao nh?t c?a qu?c gia ???c dùng ?? xác ??nh giá tr? ?o c?a các chu?n ?o l??ng còn l?i c?a l?nh v?c ?o.
• Chu?n ?o l??ng chính (sau ?ây g?i là chu?n chính) là chu?n ?o l??ng ???c dùng ?? hi?u chu?n, xác ??nh giá tr? ?o c?a các chu?n ?o l??ng khác ? ??a ph??ng, t? ch?c.
• Chu?n ?o l??ng công tác (sau ?ây g?i là chu?n công tác) là chu?n ?o l??ng ???c dùng ?? ki?m ??nh, hi?u chu?n, th? nghi?m ph??ng ti?n ?o.
• Chu?n so sánh:
• Chu?n l?u ??ng:

2. Phân bi?t ph??ng ti?n nhóm 1 và nhóm 2

– Ph??ng ti?n nhóm 1 là ph??ng ti?n ?o ???c s? d?ng trong nghiên c?u khoa h?c, ?i?u khi?n, ?i?u ch?nh quy trình công ngh?, ki?m soát ch?t l??ng trong s?n xu?t ho?c các m?c ?ích khác không quy ??nh t?i nhóm 2 ???c ki?m soát theo yêu c?u k? thu?t ?o l??ng do t? ch?c, cá nhân công b?.

– Ph??ng ti?n nhóm 2 là ph??ng ti?n ?o ???c s? d?ng ?? ??nh l??ng hàng hóa, d?ch v? trong mua bán, thanh toán, b?o ??m an toàn, b?o v? s?c kh?e c?ng ??ng, b?o v? môi tr??ng, trong thanh tra, ki?m tra, giám ??nh t? pháp và trong các ho?t ??ng công v? khác thu?c Danh m?c ph??ng ti?n ?o nhóm 2 ph?i ???c ki?m soát theo yêu c?u k? thu?t ?o l??ng do c? quan qu?n lý nhà n??c v? ?o l??ng có th?m quy?n quy ??nh áp d?ng.

Các ph??ng ti?n nhóm 2 ???c quy ??nh trong thông t? 07/2019/TT-BKHCN ngày ngày 26 tháng 7 n?m 2019 – Quy ?i?nh v? ?o l??ng ??i v?i ph??ng tiê?n ?o nhóm 2. Các ph??ng ti?n nhóm 2 bu?c ph?i ki?m ??nh.

M?c ?ích sâu xa c?a vi?c ki?m ??nh là ??m b?o s? công b?ng trong xã h?i d?a trên vi?c s? d?ng các ph??ng ti?n ?úng chu?n (có ?? sai s? ch?p nh?n ???c) trong trao ??i, mua bán, thanh tra, ki?m tra, giám ??nh, …, ??i s?ng v?t ch?t càng cao (xã h?i ngày càng phát tri?n) thì yêu c?u v? công b?ng xã h?i càng cao do ?ó yêu c?u thi?t b? ngày càng chính xác (ngh?a là sai s? c?a ph??ng ti?n càng nh?). Ví d? ngày tr??c ??t n??c còn nghèo thì ??n v? ?? ?o l??ng trong mua bán lúa là d?, hay thùng, ngày nay ta dùng ??n v? là kg. Tr??c ?ây giao d?ch mua bán s? d?ng cân c? v?t lý v?i qu? cân ?? ??nh l??ng, cân này có ?? sai s? l?n do tr?ng thái c?a ?òn cân, sau ?ó s? d?ng cân ??ng h? c? và ngày nay là cân ?i?n t? (?? sai s? th?p h?n).

3. Ki?m ??nh

3.1. C? s? ki?m ??nh

– C? s? quá trình ki?m ??nh ???c ban hành theo các h??ng d?n c?a t?ng c?c ?o l??ng, các tài li?u này ???c ký hi?u là ?LVN.

– Th?i h?n ki?m ??nh ???c quy ??nh chi ti?t t?i thông t? s? 07/2019/TT-BKHCN ngày ngày 26 tháng 7 n?m 2019, c? th? nh? sau:

3.2 Qu?n lý thi?t b? ki?m ??nh:

3.2 Qu?n lý thi?t b? ki?m ??nh:

Các thi?t b? theo dõi và ?o l??ng thu?c di?n ki?m ??nh ph?i ???c theo dõi thành danh sách v? th?i gian ki?m ??nh và th?i gian ki?m ??nh l?i. L?u ý, m?t thi?t b? theo dõi và ?o l??ng ph?i th?c hi?n ki?m ??nh theo t?n su?t nh? sau:

• Ki?m ??nh l?n ??u tr??c khi ??a vào s? d?ng;
• Ki?m ??nh ??nh k? theo chu k? lu?t ??nh;
• Ki?m ??nh l?i sau khi s?a ch?a, chúng ta th??ng hay quên ki?m ??nh l?i sau khi s?a ch?a hay nâng c?p thi?t b?.

4. Hi?u chu?n:

H?u h?t các t? ch?c th??ng ch?a hi?u ?úng v? hi?u chu?n nên vi?c qu?n lý các thi?t b? hi?u chu?n ch?a ?áp ?ng yêu c?u, bài vi?t này chúng tôi s? ?i sâu vào ph?n qu?n lý thi?t b? hi?u chu?n. Do quá trình hi?u chu?n là không b?t bu?c b?i lu?t ??nh, vì v?y chúng ta có th? hi?u chu?n n?i b? ho?c bên bên ngoài, và t?n su?t hi?u chu?n do do doanh nghi?p t? quy ??nh. Thông th??ng các thi?t b? này thu?c nhóm 1;

4.1 Hi?u chu?n bên ngoài:

Quy trình qu?n lý thi?t b? hi?u chu?n bên ngoài  có th? tóm t?t nh? sau:

L?p danh sách thi?t b? c?n hi?u chu?n –> Xác ??nh sai s? ch?p nh?n cho thi?t b? –> th?c hi?n hi?u chu?n –> Phân tích ?ánh giá k?t qu? hi?u chu?n –> xác ??nh th?i gian hi?u chu?n ti?p theo.

a. L?p danh sách thi?t b? theo dõi ?o l??ng c?n hi?u chu?n:

– B?n ph?i l?p danh sách các ph??ng ti?n ?o l??ng ph?i hi?n chu?n, danh sách này nên  bao g?m Tên thi?t b?, mã s? thi?t b?, ngày s?n xu?t, ?? chính xác c?a thi?t b?, kho?n ?o th??ng s? d?ng, t?n su?t s? d?ng…

b. Xác ??nh sai s? cho phép c?a thi?t b?.

Vi?c xác ??nh sai s? cho phép c?a thi?t b? là r?t quan tr?ng, h?u h?t chúng ta th??ng không làm b??c này, sai s? này là c? s? cho phép chúng ta ?ánh giá thi?t b? sau khi hi?u chu?n có ?? ?? chính xác hay ?? tin c?y c?n thi?t ?? s? d?ng hay ti?p t?c s? d?ng không.

?? chính xác (sai s? cho phép) = ?? ch?m + ?? ?úng. ?? rõ h?n v? ?? ch?m và ?? ?úng b?n xem thêm TCVN 6910-1 : 2001 (ISO 5725-1 : 1994) ?? chính xác (?? ?úng và ?? ch?m) c?a ph??ng pháp ?o và k?t qu? ?o – ph?n 1: nguyên t?c và ??nh ngh?a chung.

Kho?n sai s? ch?p nh?n này ph? thu?c vào kho?n sai s? cho phép c?a ch? tiêu mà thi?t b? c?n ?o, ví d? nh? kh?i l??ng t?nh c?a s?n ph?m là 10 g +- 0,1 g thì thi?t b? cân dùng ?? ki?m tra kh?i l??ng ph?i có sai s? nh? h?n +- 0.1g.

Trong tr??ng h?p kho?n sai s? cho phép c?a ch? tiêu ?o l?n, chúng ta có th? s? d?ng kho?n sai s? l?n nh?t công b? c?a thi?t b?. Ví d? thi?t b? cân 200 g có ?? sai s? là +- 0.001g ho?c t?ng các s? không ??m c?a phép ?o nh? h?n sai s? cho phép.

c. Th?c hi?n hi?u chu?n

??i v?i các thi?t b? theo dõi và ?o l??ng ???c hi?u chu?n bên ngoài, chúng ta g?i thi?t b? ??n c? quan hi?u chu?n ???c công nh?n b?i vi?n tiêu chu?n ?o l??ng nh? Quatest 1, 2, 3, các trung tâm k? thu?t ?o l??ng ? các t?nh.

B?n chú ý r?ng, b?n nên yêu c?u c? quan hi?u chu?n th?c hi?n hi?u chu?n t?i các v? trí mà b?n th??ng s? d?ng nh?t ?? xác ??nh s? sai s? t?i các v? trí này.

d. Phân tích và ?ánh giá

B??c này lá b??c quan tr?ng nh?t trong vi?c qu?n lý thi?t b? ?o l??ng mà h?u h?t các t? ch?c ?? b? qua do không hi?u bi?t v? chúng. Vi?c có gi?y ch?ng nh?n hi?u chu?n ch?a nói lên ???c thi?t b? này có phù h?p cho vi?c s? d?ng hay không, vi?c xác ??nh nó có phù h?p hay không ph?i qua quá trình phân tích và ?ánh giá.

Khác v?i ki?m ??nh, Gi?y ch?ng nh?n hi?u chu?n không ch? ra là thi?t b? c?a b?n có phù h?p hay không phù h?p mà nó ch? ra các giá tr? c?a phép ?o t?i các v? trí nh?t ??nh, sai s? t?i v? trí ?ó và ?? không ??m b?o phép ?o, do ?ó b?n c?n ph?i phân tích d? li?u ?? bi?t nó có phù h?p hay không? Vi?c phân tích d? li?u có các ý ngh?a sau:

• Cung c?p b?n b?ng ch?ng ?? b?n ?ánh giá thi?t b? có còn dùng ???c n?a hay không?
• Cung c?p cho b?n c? s? ?? b?n th?c hi?n các b??c ?i?u ch?nh l?i các gi?i h?n c?a các kho?n ?o l??ng, ho?c các giá tr? quy ??i khi ?o l??ng t?i các v? trí có sai s? cao;
• Làm c? s? ?? b?n quy?t ??nh th?i gian hi?u chu?n ti?p theo.

??u ra c?a quá trình phân tích d? li?u và ?ánh giá là ph?i xác ??nh ???c các thông tin sau:

– Thi?t b? có phù h?p ?? s? d?ng hay không?

– Có ph?i ?i?u ch?nh l?i kho?n ch?p nh?n c?a tiêu chí c?n ?o hay không?

– Có ph?i áp d?ng h? s? hi?u ch?nh hay không?

d.1. Cung c?p b?ng ch?ng ?? xác ??nh thi?t b? có dùng ???c n?a hay không?

?ây là vi?c quan tr?ng, m?t thi?t b? sau khi hi?u chu?n b?n quy?t ??nh có dùng n?a không ph?i d?a trên sai s? thi?t b? mà chúng ta có ???c t? quá trình hi?u chu?n.  Ví d? nh? tr??ng h?p cân phân tích 200g ? trên, sai s? cho phép là +- 0,0001g, k?t qu? hi?u chu?n cho th?y sai s? cao nh?t c?a thi?t b? là +- 0.0001 g, ?i?u này có ngh?a là thi?t b? ?ã ???c ch?p nh?n.

Tr??ng h?p thi?t b? có sai s? v??t quá quy ??nh b?n có th? lo?i b? thi?t b? này không s? d?ng n?a ho?c s? d?ng ph??ng pháp ?i?u ch?nh l?i gi?i h?n ?o hay s? d?ng h? s? hi?u ch?nh ???c gi?i thi?u ? m?c d.2 bên d??i

d.2. Cung c?p c? s? ?i?u ch?nh l?i gi?i h?n c?a các kho?n ?o l??ng.

Ví d? 1 ?i?u ch?nh l?i gi?i h?n: B?n mua m?t thi?t b? nhi?t k? có kho?n ?o t? 10 – 40 ^oC, ?? chính xác là 0,2 ^oC ?? ?o nhi?t ?? quá trình ??nh l??ng thu?c theo quy ??nh dao ??ng t? 20 – 25 ^oC. B?n ?em nhi?t k? này g?i ?i hi?u chu?n t?i m?t t? ch?c hi?u chu?n có chu?n c?p 2, sau quá trình hi?u chu?n b?n nh?n ???c hai thông s? sau: sai s? h? th?ng (?x) t?i ?i?m 20 ⁰C là 0,2 ^oC và t?i 25 ⁰C là 0,2 ^oC, ?? l?ch chu?n (?? không ??m b?o Un) là 0,2 ^oC. V?y chúng ta thi?t k? kho?n ki?m soát ch? th? trên nhi?t k? nh? th? nào ?? ??m b?o ch?c r?ng nhi?t ?? phòng luôn ki?m soát ?úng trong kho?n t? 20 – 25 ^oC.

Theo hình 15.2, v?i ?? l?ch chu?n Un = 0,2 ⁰C, n?u giá tr? nhi?t k? ch? 20 ⁰C thì giá tr? th?c phân b? dao ??ng t? 19,8 – 20,2 ⁰C và n?u nhi?t k? ch? 25 ⁰C thì giá tr? th?c phân b? t? 24,8 – 25,2 ⁰C. Vì v?y, khi giá tr? nhi?t k? ch? giá tr? 20 ⁰C thì giá tr? th?c c?a môi tr??ng có th? dao ??ng t? 19,8 ⁰C ??n 20,2 ⁰C, kho?n t? 19,8 ⁰C ??n < 20 ⁰C không phù h?p v?i quy ??nh t? 20 – 25 ⁰C, ?? kh?c ph?c ?i?u này ng??i ta l?y giá tr? ?i?m d??i cu?n kho?n là 20,2 ⁰C và ng??c l?i v?i giá tr? trên là 24,8 ⁰C. V?y kho?n ?o ?ã tr? sai s? ng?u nhiên là t? 20,2 ⁰C – 24,8 ⁰C.

Vì sai s? h? th?ng ?x = + 0,2 ^oC, ngh?a là giá tr? ch? nhi?t k? c?a b?n cao h?n giá tr? nhi?t k? chu?n là + 0,2 ^oC (ngh?a là nhi?t k? chu?n ch? 20 ⁰C thì nhi?t k? c?a b?n ch? 20,2 ⁰C và khi nhi?t k? chu?n ch? 25 ⁰C thì nhi?t k? c?a b?n là 25,2 ⁰C). Do ?ó, ?? hi?u ch?nh v? giá tr? ?úng thì khi ?o ? giá tr? 20 và 25 ⁰C thì b?n c?n l?y giá tr? c?a nhi?t k? tr? ?i 0,2 ⁰C. ?? ??n gi?n, ng??i ta s? d?ng ph??ng th? ?? lo?i b? sai s? h? th?ng này b?ng cách c?ng thêm 0,2 ⁰C vào quy ??nh giá tr? ??c ch?p nh?n. V?y kho?n ?ó ch?p nh?n lo?i b? sai s? ng?u nhiên và sai s? h? th?ng là t? 20,4 ⁰C – 25.0 ⁰C (20,2 + 0,2 ⁰C – 24,8 + 0,2 ⁰C).

Nh? v?y, thay vì chúng ta thi?t l?p kho?n nhi?t ?? ch?p nh?n là t? 20 0C – 25.0 ⁰C thì ta thi?t l?p nhi?t ?? ch?p nh?n t? 20,4⁰C – 25.0 ⁰C thì ??m b?o nhi?t ?? phòng không bao gi? n?m ngoài gi?i h?n 20 ⁰C – 25.0 ⁰C do y?u t? sai s? do thi?t b? ?o l??ng. ?ây là ý ngh?a th?c c?a hi?u chu?n thi?t b?.

Ví d? 2 s? d?ng h? s? hi?u ch?nh:

Gi? s? b?n ?i hi?u chu?n cân k? thu?t 500 g, cho các b?ng thông tin sau:

V?y b?n th??ng ?o kho?n là 250 g, tr??ng h?p b?n dùng kho?n này ph?i c?ng thêm h? s? hi?u ch?nh là a = -5 g ?? k?t qu? ?o v? giá tr? ?úng.

Trong tr??ng h?p giá tr? b?n ?o n?m ? giá tr? 200 g thì s? d?ng h? s? hi?u ch?nh là bao nhiêu? Trong tr??ng h?p này b?n s? d?ng ph??ng pháp n?i suy ?? gi?i quy?t bài toán này.

Trong ví d? trên:

Sai s?                  0 (x₁)                                x?                              5 (x₂)

Giái tr? ?o            100g (y₁)                      200g (y)                      250 g (y₂)

                       x= x₁+ (x₂-x₁)*(y-y₁)/(y₂-y₁) = 0 + (5-0)*(200-100)/(250-100) = 3,33

V?y sai s? t?i kho?n ?o 200g là 3.33 g

d.3 Làm c? s? quy?t ??nh th?i gian hi?u chu?n ti?p theo

Xem ph?n xác ??nh th?i gian hi?u chu?n.

e. Th?i gian hi?u chu?n:

Thông th??ng các t? ch?c th??ng m?c ??nh th?i gian ?? ngh? trên gi?y hi?u chu?n là th?i h?n hi?u chu?n, ?i?u này hoàn toàn sai l?m. Nhi?u chuyên gia ?ánh giá ISO c?ng ??a ra các ?i?m không phù h?p liên quan ??n gi?y ch?ng nh?n hi?u chu?n ?ã h?t h?n, ?ây là m?t k?t lu?n quá thi?u chính xác và v?i vàng, chúng ta nên nh? hi?u chu?n là t? nguy?n do ?ó trên gi?y hi?u chu?n ghi là ?? ngh? hi?u chu?n l?i ngày nào ?ó ch? không b?t bu?c nh? ki?m ??nh là ngày h?t h?n ki?m ??nh. ?? ngh? là khuy?n ngh? mang tính tham kh?o không b?t bu?c do ?ó không ?? c? s? ?? ??a ra m?t ?i?m không phù h?p tr? khi nó là quy ??nh c?a t? ch?c (th??ng ??i v?i hi?u chu?n n?i b?), quy ??nh các lu?t liên quan.

V?y th?i h?n và t?n su?t hi?u chu?n ph? thu?c vào ?? ?n ??nh c?a thi?t b?, mà ?? ?n ??nh c?a thi?t b? ph? thu?c vào các y?u t? sau:

• T?ng su?t s? d?ng thi?t b?,
• Ch?t l??ng thi?t b?,
• Môi tr??ng b?o qu?n, làm vi?c,
• Tu?i th? thi?t b? và
• ?? tr??t c?a sai s? (?? r?i c?a sai s? thi?t b?),
• Và ch? ?? b?o trì b?o d??ng, …

Do ?ó không ph?i b?t c? 1 thi?t b? m?i mua hay ?ã s? d?ng lâu mà t?n su?t hi?u chu?n nh? nhau ??nh k? 1 n?m, ?i?u này có th? là m?t s? không phù h?p. Thông th??ng, th?i h?n hi?u chu?n ti?p theo ???c ??a ra sau khi phân tích k?t qu? ?? r?i c?a thi?t b?, n?u ??a tr??c khi có k?t qu? này là ch?a h?p lý vì ch?a d? ?oán ???c tình tr?ng thi?t b? và d? ki?n ?? r?i c?a chúng.

Hai y?u t? th??ng ph?i xét ??n nhi?u nh?t t?n su?t hi?u chu?n là t?ng su?t s? d?ng và ?? r?i c?a sai s?, mà quan tr?ng nh?t là ?? r?i c?a sai s?.

Gi? s? thi?t b? b?n là cân phân tích 200 g, sai s? cho phép là +- 5 mg cân s? d?ng qua 5 l?n hi?u chu?n, qua th?i gian hi?u chu?n 5 (m?i l?n là 12 tháng) l?n chúng ta có b?n sau (sai s? l?n nh?t):

V?y l?n th? 6 chúng ta s? hi?u chu?n vào th?i gian nào? Th?i gian hi?u chu?n l?n th? 6 ???c xác ??nh d?a trên ?? r?i c?a thi?t b?, trong quá trình này chúng ta có th? s? d?ng ph??ng pháp h?i quy ?? d? ?oán (hàm s? y = ax + b, y là s? tháng, x là sai s?). Nh? v?y, ?? ??m b?o thi?t b? b?n luôn n?m trong kho?n sai s? nh?t ??nh thì b?n ph?i hi?u chu?n l?i tr??c 12 tháng n?m sau.

Trong tr??ng thi?t b? b?n m?i mua và hi?u chu?n l?n ??u, b?n ch?n th?i h?n hi?u chu?n ti?p theo có th? d?a trên các g?i ý sau:

• Yêu c?u b? sung ?? công nh?n phòng thí nghi?m l?nh ?o l??ng hi?u chu?n – mã s?/Code: ARL 07 áp d?ng cho phòng th? nghi?m áp d?ng ISO 17025
• Thông t? 07/2019/TT-BKHCN ngày 26 tháng 7 n?m 2019 quy ??nh ki?m ??nh ph??ng ti?n ?o nhóm 2;
• Khuy?n cáo nhà s?n xu?t;
• Tình tr?ng s? d?ng.

Sau khi hi?u chu?n ??u có d? li?u chúng ta xem xét ?i?u ki?n làm vi?c, t?n su?t làm vi?c và ?? trôi c?a thi?t b? so v?i l?n hi?u chu?n ??u tiên c?a nhà cung c?p tính ra ?? r?i c?a thi?t b? ?? suy lu?n th?i gian ki?m ??nh ti?p theo, gi? s? cân phân tích c?a b?n sai s? l?n nh?t hi?u chu?n l?n ??u là 2 mg, l?n th? 2 sau 12 tháng s? d?ng sai s? l?n nh?t v?n 2 mg thì l?n hi?u chu?n th? 3 b?n có th? kéo dài th?i gian hi?u chu?n lên 18 tháng.

Trong tr??ng h?p n?u hi?u chu?n l?n tr??c ?ó sai s? l?n nh?t là 2 mg, l?n sau ?ó cách 12 tháng là 3mg, l?n sau n?a cách 12 tháng là 5mg thì th?i h?n hi?u chu?n ti?p theo c?a b?n ph?i rút ng?n h?n 12 tháng.

Th?i gian hi?u chu?n không ph?i là t?n su?t nh?t ??nh là 1 n?m hay m?t t?n su?t nh?t ??nh nào ?ó, chúng ph? thu?c vào k?t qu? hi?u chu?n c?a l?n g?n nh?t, do ?ó sau khi hi?u chu?n thi?t b? có k?t qu? b?n m?i quy?t ??nh th?i gian hi?u chu?n ti?p theo.

Hãy luôn nh? r?ng, khuy?n ngh? trên gi?y hi?u chu?n là c? s? tham kh?o không ph?i là b?t bu?c, t?n su?t hi?u chu?n là do doanh nghi?p t? quy?t ?inh. V? nguyên t?c thì c? quan hi?u chu?n ?? th?i gian hi?u chu?n là ch?a phù h?p vì chúng ch?a c?n c? rõ ràng (tr? tr??ng h?p b?t bu?c b?i lu?t ??nh);

4.2. Hi?u chu?n n?i b?:

L?p danh sách thi?t b? hi?u chu?n n?i b? –> xây d?ng ph??ng pháp hi?u chu?n và tiêu chí ch?p nh?n –> th?c hi?n hi?u chu?n –> phân tích và ?ánh giá k?t qu? hi?u chu?n –> xác l?p th?i gian hi?u chu?n ti?p theo.

Quy trình hi?u chu?n n?i b? c?ng t??ng t? nh? quy trình hi?u chu?n bên ngoài ch? khác ? ch? là xây d?ng ph??ng pháp hi?u chu?n. Thông th??ng ph??ng pháp hi?u chu?n thi?t b? b?n có th? tham kh?o các ngu?n sau:

• Các tiêu chu?n ?o l??ng Vi?t Nam v? hi?u chu?n thi?t b? ký hi?u ?LVN s? m, ví d? ?LVN 15:2009 ki?m ??nh cân d?a (thông th??ng m?t s? quy trình ki?m ??nh cân c?ng ???c s? d?ng chung cho hi?u chu?n)
• H??ng d?n c?a vi?n ?o l??ng qu?c t?
• Các tài li?u h??ng d?n hi?u chu?n c?a nhà s?n xu?t;

Nhi?u ng??i th??ng nh?m hi?u chu?n v?i ki?m tra xác nh?n, nên th?c hi?n ki?m tra xác nh?n g?i là hi?u chu?n, hi?u chu?n là dùng thi?t b? so sánh v?i v?t chu?n (v?t ??) ?? xác ??nh s? sai l?ch c?a thi?t b? v?i v?t ?? t?i nh?ng giá tr? xác ??nh, còn ki?m tra xác nh?n là ki?m tra xem thi?t b? có n?m trong gi?i h?n sai s? cho phép hay không, th??ng ki?m tra xác nh?n t?i 1 hay m?t s? ?i?m ?o nh?t ??nh.

Ví d?: hàng ngày sau khi kh?i ??ng cân, b?n ?? m?t qu? cân chu?n lên xem nó ?úng giá tr? sai s? cho phép hay không, n?u ?úng cho s? d?ng, không ?úng thì th?c hi?n hi?u ch?nh chúng v? giá tr? ?úng –> quá trình này g?i là ki?m tra xác nh?n không ph?i là hi?u chu?n.

Hay b?n có th??c k?p, ??nh k? hàng quý b?n ?em chúng k?p ?o v?t kích th??c chu?n và xác nh?n chúng có ??t trong sai s? cho phép hay không, quá trình này g?i là ki?m tra xác nh?n không g?i là hi?u chu?n. Hi?u chu?n c?ng làm nh? v?y tuy nhiên vi?c này ???c l?p l?i ?? tính ra ?? tái l?p (?? ch?m) và ?? ?úng c?a ph??ng ti?n.

B?n y?u t? mà quá trình hi?u chu?n n?i b? ph?i ch? ra là:

• ?? ?úng: ??n gi?n là ?? trúng ngay tâm;
• ?? ch?m: ??n già là b?n n l?n thì n l?n trúng cùng 1 v? trí duy nh?t;
• ?? l?ch chu?n:
• ?? không ??m b?o phép ?o.

M?t v?n ?? n?a trong hi?u chu?n n?i b? là ng??i hi?u chu?n ph?i có n?ng l?c th?c hi?n hi?u chu?n, ngh?a là có ki?n th?c và kinh nghi?m trong vi?c th?c hi?n v?n ?? này. Th??ng là ? trung tâm 3 hay d?y các khoá này.

Hãy nh? r?ng thi?t b? sau khi s?a ch?a ph?i th?c hi?n hi?u chu?n l?i.

Thi?t b? sau khi hi?u chu?n ph?i có d?u hi?u nh?n d?ng là ?ã hi?u chu?n và ???c s? d?ng t?i th?i gian nào.

4.3. Qu?n lý s? d?ng thi?t b? theo dõi và ?o l??ng

Ngoài vi?c hi?u chu?n và ki?m ??nh ??nh k? thì trong su?t quá trình s? d?ng thi?t b? c?n ph?i th?c hi?n ki?m tra xác nh?n và hi?u ch?nh (n?u c?n thi?t). Vi?c ki?m tra xác nh?n th??ng b? b? quên ? các t? ch?c, và ?i?u này s? d?n ??n m?t s? không phù h?p n?u phát hi?n.

– Ki?m tra xác nh?n: trong quá trình s? d?ng, nh?t là các thi?t b? ?i?n t? thì vi?c g?p s? c? là không hi?m, vì v?y ?? ??m b?o thi?t b? luôn cho ra giá tr? ?úng thì ngoài hi?u chu?n/ki?m ??nh ??nh k? b?n ph?i ki?m tra xác nh?n tr??c kh? s? d?ng ho?c m?t t?n su?t nh?t ??nh ?? ??m b?o r?ng chúng ta luôn phát hi?n ???c khi chúng có v?n ??.

M?t ví d? ??n gi?n nh? cân phân tích tr??c khi s? d?ng ph?i dùng qu? cân chu?n ?? ki?m tra, các pH k? tr??c dùng ph?i ki?m tra pH chu?n (pH 4, 7, 10), chúng ta ph?i l?p s?  theo dõi quá trình này.

– Hi?u ch?nh thi?t b?: là ??a v? giá tr? ?úng n?u quá trình ki?m tra xác nh?n phát hi?n chúng ch?a phù h?p, ch?ng hàng cân ??ng h? khi ki?m tra v?t chu?n ta th?y nó b? l?ch thì v?n nút cho chúng v? giá tr? ?úng, các tr??ng h?p ch?y ???ng chu?n (basic line) trên các thi?t b? phân tích tr??c khi phân tích m?u, …

M?t ?i?m l?u ý n?a là m?t ch? s? ?o l??ng b?n có nhi?u thi?t b? ?o s? d?ng cho chúng, thì phi?u ki?m tra ph?i ghi nh?n l?i ch? tiêu ?ó ?ã th?c hi?n trên thi?t b? nào ?? truy xu?t ???c ngu?n g?c n?u phát hi?n thi?t b? ?o l??ng ?ó g?p s? c?. ví d? nh? n?u thi?t b? cân b?n b? sai l?ch thi?u 10 kg so v?i chu?n thì b?n ph?i bi?t cây cân ?ó ?ã cân cho nh?ng lô hàng nào.

————————————-