?? c?ng là m?t ??c tính c? h?c c?a v?t li?u, th? hi?n kh? n?ng ch?ng l?i s? bi?n d?ng do l?c ?n t? các m?i th? có hình d?ng và kích th??c ?ã ???c tiêu chu?n hóa. ?? c?ng c?a v?t li?u ???c bi?u th? b?ng m?t s?, g?i là s? ?? c?ng, ph?n ánh m?c ?? kháng c? c?a v?t li?u khi b? ?n. S? ?? c?ng càng l?n, thì v?t li?u càng c?ng và b?n.

Máy ?o ?? c?ng là m?t thi?t b? dùng ?? ?o ?? c?ng c?a các v?t li?u khác nhau, b?ng cách áp d?ng m?t l?c nén lên m?t ??u lõm có hình d?ng và kích th??c ?ã ???c tiêu chu?n hóa, và ?o ?? sâu mà ??u lõm xuyên vào b? m?t c?a v?t li?u m?u. Máy ?o ?? c?ng có th? s? d?ng nhi?u ph??ng pháp ?o khác nhau, nh? ph??ng pháp Rockwell, Brinell, Vickers, Knoop, v.v. M?i ph??ng pháp ?o có nh?ng ??c ?i?m, ?u nh??c ?i?m và ph?m vi áp d?ng riêng. Máy ?o ?? c?ng giúp ?ánh giá ch?t l??ng, tính ch?t và ??c tính c?a v?t li?u, và có ?ng d?ng r?ng rãi trong các l?nh v?c liên quan ??n v?t li?u, nh? s?n xu?t, ki?m tra, nghiên c?u, v.v.
Thang ?o ??c ?ng Mohs
Các lo?i thang ?o ?? c?ng hi?n nay ???c thi?t k? ch? y?u cho m?c ?ích nghiên c?u khoáng v?t. Thang ?o ?? c?ng này d?a trên nguyên t?c ?o kh? n?ng làm tr?y x??c và ch?ng l?i s? tr?y x??c c?a khoáng v?t, b?ng cách s? d?ng nh?ng khoáng v?t có ?? c?ng khác nhau ?? ?n lên b? m?t c?a khoáng v?t c?n ?o. Khoáng v?t nào có ?? c?ng cao h?n thì s? có th? làm tr?y x??c ???c khoáng v?t nào có ?? c?ng th?p h?n.
Ph??ng pháp này ch? mang tính ch?t là so sánh t??ng ??i gi?a các khoáng v?t, và không ph?n ánh ???c ?? c?ng tuy?t ??i c?a chúng. Ph??ng pháp này ch? có ý ngh?a trong vi?c nghiên c?u tính ch?t c?a tinh th?, nh? c?u trúc, hình d?ng, màu s?c, v.v. Ph??ng pháp này không có ý ngh?a trong vi?c ?ng d?ng s?n xu?t và ?o l??ng, vì nó không ?áp ?ng ???c các yêu c?u v? ?? chính xác, ?? nh?t quán và ?? l?p l?i c?a k?t qu? ?o.
?? ?o ?? c?ng c?a các v?t li?u khác nhau, nh? kim lo?i, nh?a, g?, v.v. ta c?n s? d?ng các ph??ng pháp ?o ?? c?ng khác, nh? ph??ng pháp Rockwell, Brinell, Vickers, Knoop, v.v. Các ph??ng pháp ?o ?? c?ng này d?a trên nguyên t?c ?o ?? sâu mà m?t ??u lõm kim lo?i xuyên vào v?t li?u m?u d??i m?t l?c nén ?ã bi?t. Các ph??ng pháp ?o ?? c?ng này có ?u ?i?m là nhanh chóng, d? th?c hi?n và không c?n m?t kính phóng ??i. Các ph??ng pháp ?o ?? c?ng này có th? ?o ???c ?? c?ng tuy?t ??i c?a v?t li?u, và có ?ng d?ng r?ng rãi trong các l?nh v?c liên quan ??n v?t li?u, nh? s?n xu?t, ki?m tra, nghiên c?u, v.v.

?? c?ng Brinell
?? c?ng Brinell là m?t thang ?o ?? c?ng ???c s? d?ng r?ng rãi và có l?ch s? lâu ??i. ?ây là ph??ng pháp ?o thu?c d?ng ?n l?i lõm, ngh?a là s? d?ng m?t ??u lõm có hình d?ng tròn, là m?t ??u viên bi, ?? ?n vào b? m?t c?a v?t li?u m?u v?i m?t l?c nén xác ??nh. Sau khi ?n, ta s? ?o ???ng kính c?a v?t lõm trên b? m?t c?a v?t li?u m?u, và d?a vào ?ó tính ra s? ?? c?ng Brinell, ???c ký hi?u là HB.
Quá trình chu?n b?
?? th?c hi?n ph??ng pháp ?o ?? c?ng Brinell, ta c?n chu?n b? các thi?t b? và tham s? sau:
- ??u lõm: là m?t ??u viên bi có ???ng kính D, ???c làm b?ng thép c?ng ho?c cacbua. ???ng kính c?a ??u lõm có th? là 10mm, 5mm ho?c 1mm, tùy thu?c vào lo?i v?t li?u m?u.
- L?c nén: là m?t l?c nén P, ???c áp d?ng lên ??u lõm. L?c nén có th? là 3000kgf, 750kgf ho?c 30kgf, tùy thu?c vào lo?i v?t li?u m?u và ???ng kính c?a ??u lõm. L?c nén ???c ch?n sao cho t? l? P/D2 ???c chu?n hóa, ?? ??m b?o k?t qu? ?o ???c ?n ??nh ?ng v?i nhi?u lo?i v?t li?u khác nhau. Ví d?, v?i thép, t? l? này là 30:1, v?i nhôm t? l? này là 5:1.
- M?u th?: là m?t m?u v?t li?u có b? m?t ph?ng và s?ch s?, không có các khuy?t t?t nh? g?, rãnh, v?t tr?y x??c, v.v. M?u th? c?n có ?? dày ?? l?n, ?? ??u lõm không xuyên qua m?u th? và gây ?nh h??ng ??n k?t qu? ?o. ?? dày t?i thi?u c?a m?u th? ph? thu?c vào lo?i v?t li?u m?u và ???ng kính c?a ??u lõm, nh?ng m?t quy t?c chung là ?? dày t?i thi?u ph?i b?ng ít nh?t 8 l?n ???ng kính c?a v?t lõm.
- Kính lúp ho?c kính hi?n vi: là m?t thi?t b? có v?ch ?o ho?c máy ?o quang h?c, ?? xác ??nh ???ng kính c?a v?t lõm trên b? m?t c?a m?u th?.
Ti?n hành
Sau khi chu?n b? các thi?t b? và tham s?, ta th?c hi?n các b??c sau ?? ?o ?? c?ng Brinell:
- B??c 1: ??t m?u th? lên m?t bàn nâng, có th? ?i?u ch?nh ?? cao c?a m?u th? so v?i ??u lõm. ??m b?o r?ng m?u th? ???c c? ??nh ch?c ch?n trên bàn nâng, và không b? rung ??ng hay bi?n d?ng trong quá trình ?o.
- B??c 2: ??t ??u lõm lên b? m?t c?a m?u th?, và áp d?ng l?c nén P lên ??u lõm. Gi? nguyên l?c nén này trong m?t kho?ng th?i gian xác ??nh, th??ng là 10 ??n 15 giây. L?c nén s? làm cho ??u lõm ?n vào b? m?t c?a m?u th?, t?o ra m?t v?t lõm có hình d?ng tròn.
- B??c 3: Gi?m l?c nén xu?ng b?ng không, và l?y ??u lõm ra kh?i b? m?t c?a m?u th?. S? d?ng kính lúp ho?c kính hi?n vi, ?? ?o ???ng kính c?a v?t lõm, và ghi l?i giá tr? này là d.
- B??c 4: Tính s? ?? c?ng Brinell, b?ng cách s? d?ng công th?c sau:
HB = 2P/ ?.D.(D – sqrt(D^2-d^2)
Trong ?ó, P là l?c nén, D là ???ng kính c?a ??u lõm, và d là ???ng kính c?a v?t lõm.
S? ?? c?ng Brinell ???c bi?u th? b?ng m?t ký hi?u, g?m m?t ch? cái và m?t s?. Ch? cái th? hi?n lo?i ??u lõm, ví d? B, C, D, v.v. S? th? hi?n giá tr? ?? c?ng, ví d? 60, 70, 80, v.v. Ví d?, s? ?? c?ng Brinell B60 có ngh?a là s? d?ng ??u lõm qu? bóng thép, và ?? c?ng c?a m?u th? là 60.
M?t s? ??c tr?ng c?a ph??ng pháp ?o ?? c?ng Brinell
- Ph??ng pháp ?o ?? c?ng Brinell ch? áp d?ng m?t l?n l?c nén lên b? m?t c?a m?u th?, không có giai ?o?n t?i tr??c hay t?i chính nh? ph??ng pháp ?o ?? c?ng Rockwell.
- Ph??ng pháp ?o ?? c?ng Brinell là m?t ph??ng pháp ?o nhanh và d? th?c hi?n, nh?ng ?? chính xác không cao, vì ph? thu?c nhi?u vào k? n?ng c?a ng??i ?o, và có th? b? ?nh h??ng b?i các y?u t? ngo?i c?nh, nh? nhi?t ??, ?? ?m, áp su?t, v.v.
- Ph??ng pháp ?o ?? c?ng Brinell không áp d?ng ???c cho các v?t li?u quá c?ng, vì s? làm h?ng ??u lõm, ho?c cho các v?t li?u quá m?ng, vì s? làm h?ng m?u th?, ho?c cho các v?t li?u có b? m?t cong, vì s? làm thay ??i góc ti?p xúc gi?a ??u lõm và b? m?t c?a m?u th?.
?? c?ng Rockwell
?? c?ng Rockwell là m?t thang ?o ?? c?ng v?t li?u, ???c phát minh b?i Stanley P. Rockwell vào n?m 1919. ?ây là ph??ng pháp ?o thu?c d?ng ?n l?i lõm, ngh?a là s? d?ng m?t ??u lõm có hình d?ng tròn, là m?t ??u bi ho?c m?t m?i kim c??ng, ?? ?n vào b? m?t c?a v?t li?u m?u v?i m?t l?c nén xác ??nh. Sau khi ?n, ta s? ?o ?? sâu c?a v?t lõm trên b? m?t c?a v?t li?u m?u, và d?a vào ?ó tính ra s? ?? c?ng Rockwell, ???c ký hi?u là HR.
Quá trình chu?n b?
?? th?c hi?n ph??ng pháp ?o ?? c?ng Rockwell, ta c?n chu?n b? các thi?t b? và tham s? sau:
- ??u lõm: là m?t ??u bi ho?c m?t m?i kim c??ng có hình d?ng tròn, ???c g?n vào m?t c?n ?o l?c nén. ??u bi th??ng ???c làm b?ng cacbua vonfram (Carbide Tungsten), có ???ng kính 1/16, 1/8, 1/4, 1/2 inch (1.588, 3.716, 6.350, 12.7 mm). ??u bi th??ng ???c dùng cho các v?t li?u m?m h?n, có ?? c?ng th?p h?n. M?i kim c??ng th??ng có hình d?ng chóp, có góc ??nh là 120º. M?i kim c??ng th??ng ???c dùng cho các v?t li?u c?ng h?n, có ?? c?ng cao h?n.
- L?c nén: là m?t l?c nén P, ???c áp d?ng lên ??u lõm. L?c nén g?m hai lo?i: l?c s? c?p và l?c chính. L?c s? c?p là m?t l?c nén nh?, th??ng là 10 kg ho?c 3 kg, ???c áp d?ng tr??c ?? gi? cho ??u lõm ? m?t v? trí ?n ??nh, và lo?i b? các ?nh h??ng c?a b? m?t v?t li?u m?u, nh? g?, rãnh, v?t tr?y x??c, v.v. L?c chính là m?t l?c nén l?n h?n, th??ng là 60, 100, 150 kg ho?c 15, 30, 45 kg, ???c áp d?ng sau ?? t?o ra m?t v?t lõm trên b? m?t c?a v?t li?u m?u. L?c chính ???c ch?n sao cho phù h?p v?i lo?i ??u lõm và v?t li?u m?u.
- M?u th?: là m?t m?u v?t li?u có b? m?t ph?ng và s?ch s?, không có các khuy?t t?t nh? g?, rãnh, v?t tr?y x??c, v.v. M?u th? c?n có ?? dày ?? l?n, ?? ??u lõm không xuyên qua m?u th? và gây ?nh h??ng ??n k?t qu? ?o. ?? dày t?i thi?u c?a m?u th? ph? thu?c vào lo?i v?t li?u m?u và ???ng kính c?a ??u lõm, nh?ng m?t quy t?c chung là ?? dày t?i thi?u ph?i b?ng ít nh?t 10 l?n ???ng kính c?a v?t lõm.
- Máy ?o: là m?t thi?t b? có th? áp d?ng các l?c nén khác nhau lên ??u lõm, và ?o ?? sâu c?a v?t lõm trên b? m?t c?a m?u th?. Máy ?o có th? là máy ?o c?, máy ?o ?i?n t?, ho?c máy ?o k? thu?t s?. Máy ?o có th? có m?t ho?c nhi?u thang ?o, tùy thu?c vào lo?i ??u lõm và l?c nén.

Các b??c ti?n hành
Sau khi chu?n b? các thi?t b? và tham s?, ta th?c hi?n các b??c sau ?? ?o ?? c?ng Rockwell:
- B??c 1: ??t m?u th? lên m?t bàn nâng, có th? ?i?u ch?nh ?? cao c?a m?u th? so v?i ??u lõm. ??m b?o r?ng m?u th? ???c c? ??nh ch?c ch?n trên bàn nâng, và không b? rung ??ng hay bi?n d?ng trong quá trình ?o.
- B??c 2: ??t ??u lõm lên b? m?t c?a m?u th?, và áp d?ng l?c s? c?p lên ??u lõm. Gi? nguyên l?c s? c?p này trong m?t kho?ng th?i gian xác ??nh, th??ng là 1 ??n 2 giây. L?c s? c?p có tác d?ng gi? cho ??u lõm ? m?t v? trí ?n ??nh, và lo?i b? các ?nh h??ng c?a b? m?t v?t li?u m?u, nh? g?, rãnh, v?t tr?y x??c, v.v. L?c s? c?p c?ng giúp ??m b?o r?ng ??u lõm ti?p xúc v?i b? m?t c?a v?t li?u m?u m?t cách ??u và th?ng góc. Ta c?n ?o ?? sâu mà ??u lõm ??t ???c khi có l?c s? c?p, và ghi l?i giá tr? này là A. ?? sâu này th? hi?n v? trí ban ??u c?a ??u lõm trên b? m?t c?a v?t li?u m?u.
- B??c 3: T?ng l?c nén lên l?c chính, và ?o ?? sâu c?a ??u lõm. Ta c?n t?ng l?c nén lên m?t giá tr? l?n h?n, g?i là l?c chính, lên ??u lõm. L?c chính là t?ng c?a l?c s? c?p và m?t l?c nén thêm, ph? thu?c vào lo?i ??u lõm và v?t li?u m?u. L?c chính s? làm cho ??u lõm ?n sâu h?n vào v?t li?u m?u, t?o ra m?t v?t lõm l?n h?n. Ta c?n ?o ?? sâu mà ??u lõm ??t ???c khi có l?c chính, và ghi l?i giá tr? này là B. ?? sâu này th? hi?n v? trí c?a ??u lõm khi có l?c chính trên b? m?t c?a v?t li?u m?u.
- B??c 4: Gi?m l?c nén xu?ng l?c s? c?p, và ?o ?? sâu c?a ??u lõm. Ta c?n gi?m l?c nén xu?ng b?ng v?i l?c s? c?p, và gi? nguyên l?c nén này trong m?t kho?ng th?i gian nh?t ??nh. Lúc này, ??u lõm s? ph?c h?i m?t ph?n ?? sâu, do tính ?àn h?i c?a v?t li?u m?u. Ta c?n ?o ?? sâu mà ??u lõm ??t ???c khi có l?c s? c?p, và ghi l?i giá tr? này là C. ?? sâu này th? hi?n v? trí c?a ??u lõm khi có l?c s? c?p trên b? m?t c?a v?t li?u m?u.
- B??c 5: Tính s? ?? c?ng Rockwell, b?ng cách s? d?ng công th?c sau:
HR=N?[(C?A?)/S]
Trong ?ó, N là m?t h?ng s?, ph? thu?c vào lo?i thang ?o, S là m?t h? s?, ph? thu?c vào lo?i ??u lõm và l?c nén, A là ?? sâu ban ??u, B là ?? sâu khi có l?c chính, và C là ?? sâu khi có l?c s? c?p.
S? ?? c?ng Rockwell ???c bi?u th? b?ng m?t ký hi?u, g?m m?t ch? cái và m?t s?. Ch? cái th? hi?n lo?i thang ?o, ví d? A, B, C, v.v. S? th? hi?n giá tr? ?? c?ng, ví d? 60, 70, 80, v.v. Ví d?, s? ?? c?ng Rockwell C60 có ngh?a là s? d?ng thang ?o C, v?i ??u lõm kim c??ng và l?c chính 150 kgf, và ?? c?ng c?a m?u th? là 60.
B?ng ?? c?ng Rockwell:

?? c?ng Vicker
?? c?ng Vicker là gì?
?? c?ng Vicker là m?t trong nh?ng ph??ng pháp ?o ?? c?ng ph? bi?n nh?t hi?n nay, ???c s? d?ng r?ng rãi trong nhi?u l?nh v?c nh? kim lo?i, g?m, nh?a, v?t li?u h?p ch?t, v.v. Ph??ng pháp này thu?c lo?i ?n lõm, t?c là dùng m?t m?i kim có hình d?ng và kích th??c xác ??nh ?? ?n vào b? m?t c?a m?u th? v?i m?t l?c nh?t ??nh, sau ?ó ?o kích th??c c?a v?t lõm ?? tính ra ?? c?ng.
Ph??ng pháp Vicker có nhi?u ?i?m t??ng ??ng v?i ph??ng pháp Brinell, nh?ng có m?t s? ?u ?i?m v??t tr?i. ??u tiên, ph??ng pháp Vicker s? d?ng m?i kim c??ng d?ng chóp, có góc gi?a hai c?nh ??i di?n là 136º. ?i?u này giúp cho v?t lõm có hình vuông, d? dàng ?o ???ng chéo b?ng kính hi?n vi ho?c máy ?o quang h?c. Th? hai, ph??ng pháp Vicker có th? dùng nhi?u m?c l?c ?n khác nhau, t? 1 ??n 120 kgf, tùy thu?c vào ?? c?ng và ?? dày c?a m?u th?. ?i?u này giúp cho ph??ng pháp Vicker có th? ?o ???c ?? c?ng c?a nhi?u lo?i v?t li?u khác nhau, t? c?ng nh?t nh? kim c??ng ??n m?m nh?t nh? chì. Th? ba, ph??ng pháp Vicker có ?? chính xác cao, do v?t lõm nh? và ??u, không b? ?nh h??ng nhi?u b?i các y?u t? nh? nhi?t ??, ?? bóng, ?? nhám, v.v. c?a b? m?t m?u th?.

?? th?c hi?n ph??ng pháp Vicker, ta c?n có m?t máy ?o ?? c?ng Vicker, bao g?m m?t m?i kim c??ng, m?t h? th?ng quang h?c, m?t ??ng h? ?o l?c, và m?t bàn ?? m?u. Các b??c th?c hi?n nh? sau:
- B??c 1: Làm s?ch và gia công b? m?t c?a m?u th?, ?? ??m b?o b? m?t ph?ng, bóng và không có v?t x??c. ??t m?u th? lên bàn ??, ?i?u ch?nh sao cho b? m?t m?u th? song song v?i m?i kim c??ng.
- B??c 2: ?i?u ch?nh h? th?ng quang h?c, bao g?m kính hi?n vi, ?èn chi?u sáng, và màn hình hi?n th?, ?? nhìn th?y rõ b? m?t c?a m?u th?. Ch?n m?c l?c ?n phù h?p v?i ?? c?ng và ?? dày c?a m?u th?, t? 1 ??n 120 kgf.
- B??c 3: Nh?n nút b?t ??u, ?? m?i kim c??ng ?n xu?ng b? m?t c?a m?u th? v?i l?c ?ã ch?n. Gi? nguyên l?c ?n trong m?t kho?ng th?i gian nh?t ??nh, t? 10 ??n 15 giây, ?? hình thành v?t lõm có hình vuông. Sau ?ó, m?i kim c??ng s? t? ??ng rút lên.
- B??c 4: ?o ???ng chéo c?a v?t lõm b?ng kính hi?n vi ho?c máy ?o quang h?c. L?y trung bình c?a hai ???ng chéo, g?i là d, ??n v? là mm. S? d?ng công th?c sau ?? tính ?? c?ng Vicker, ??n v? là HV:
Trong ?ó, F là l?c ?n, ??n v? là kgf.
??c tr?ng c?a ph??ng pháp Vicker
- Ph??ng pháp ?o ?? c?ng ?n lõm, s? d?ng m?i kim c??ng d?ng chóp, góc 136º.
- Ph??ng pháp có ?? chính xác cao, không b? ?nh h??ng nhi?u b?i các y?u t? c?a b? m?t m?u th?.
- Ph??ng pháp có th? dùng nhi?u m?c l?c ?n khác nhau, t? 1 ??n 120 kgf, ?? ?o ???c ?? c?ng c?a nhi?u lo?i v?t li?u khác nhau, t? c?ng nh?t ??n m?m nh?t.
- Ph??ng pháp c?n kính hi?n vi, máy ?o quang h?c ?? xác ??nh b? m?t m?u c?ng nh? v?t lõm.
- Ph??ng pháp c?n th?i gian ?? hình thành v?t lõm rõ ràng, do l?c ?n tác d?ng m?t l?n trên b? m?t m?u th?.
- Ph??ng pháp ?o ???c ?? c?ng các chi ti?t nh?, ?òi h?i b? m?t ???c gia công k? l??ng.
- Ph??ng pháp ?o ???c ?? c?ng v?t li?u m?ng, l?p ph?.
?? c?ng Leeb
?? c?ng Leeb là gì?
?? c?ng Leeb là m?t ph??ng pháp ?o ?? c?ng theo ki?u b?t n?y c?a bi ?o, ???c phát tri?n b?i nhà khoa h?c Th?y S? Leeb vào n?m 1975. Ph??ng pháp này thu?c lo?i ?o c? ??ng, t?c là dùng m?t thi?t b? di ??ng ?? ?o ?? c?ng c?a m?u th? mà không c?n ph?i c? ??nh m?u th? trên m?t bàn ??. Ph??ng pháp này r?t ti?n l?i cho vi?c ?o ?? c?ng c?a các m?u có kích th??c l?n, kh?i l??ng n?ng, ho?c có hình d?ng ph?c t?p.

Ph??ng pháp Leeb d?a trên nguyên lý ??ng l?c Leeb, theo ?ó giá tr? ?? c?ng ???c tính t? s? m?t n?ng l??ng c?a v?t th? va ch?m xác ??nh sau khi tác ??ng lên m?t m?u kim lo?i. C? th?, ph??ng pháp này s? d?ng m?t bi ?o, th??ng làm b?ng thép c?ng, có ???ng kính kho?ng 3 mm, ?? b?n vào b? m?t c?a m?u th? v?i m?t v?n t?c ban ??u vi. Sau khi va ch?m, bi ?o s? n?y l?i v?i m?t v?n t?c ph?n l?c vr.
Ch? s? Leeb (HL) ???c l?y làm th??c ?o t?n th?t n?ng l??ng do bi?n d?ng d?o c?a m?u th?, ???c tính b?ng công th?c:
Ch? s? Leeb ph? thu?c vào ?? c?ng c?a m?u th?: m?u th? càng c?ng thì t?c ?? ph?n l?c c?a bi ?o ph?c h?i nhanh h?n so v?i m?u m?m h?n. Ngoài ra, ch? s? Leeb còn ph? thu?c vào góc va ch?m, h??ng va ch?m, và ?? nhám c?a b? m?t m?u th?. Do ?ó, ?? ??m b?o ?? chính xác, ph??ng pháp Leeb c?n ph?i hi?u chu?n theo các tiêu chu?n qu?c t?, nh? ISO 16859, ASTM A956, v.v.
Ph??ng pháp Leeb có th? chuy?n ??i sang nhi?u ??n v? ?o ?? c?ng khác, nh? Rockwell, Brinell, Vicker, Shore, v.v. Tuy nhiên, s? chuy?n ??i này ch? mang tính ch?t tham kh?o, không th? thay th? cho vi?c ?o tr?c ti?p b?ng các ph??ng pháp khác. B?ng sau ?ây cho th?y m?t s? ví d? v? s? chuy?n ??i gi?a các ??n v? ?o ?? c?ng:
| ??n v? ?o | ?? c?ng Leeb (HL) |
|---|---|
| Rockwell C (HRC) | 20 – 70 |
| Rockwell B (HRB) | 90 – 650 |
| Brinell (HB) | 90 – 650 |
| Vicker (HV) | 80 – 940 |
| Shore (HS) | 30 – 100 |
?? th?c hi?n ph??ng pháp Leeb, ta c?n có m?t máy ?o ?? c?ng Leeb, bao g?m m?t ?ng ?o, m?t bi ?o, m?t b? t? tính, và m?t màn hình hi?n th?. Các b??c th?c hi?n nh? sau:
- B??c 1: Làm s?ch và gia công b? m?t c?a m?u th?, ?? ??m b?o b? m?t không có v?t b?n, d?u m?, v?t x??c, ho?c các l?p ph? khác. ??t m?u th? trên m?t n?n c?ng, ch?c ch?n, và không rung ??ng.
- B??c 2: ?i?u ch?nh góc va ch?m c?a ?ng ?o, sao cho góc gi?a ?ng ?o và b? m?t m?u th? là 90º. Dùng b? t? tính ?? gi? ch?t ?ng ?o v?i m?u th?, ?? tránh s? d?ch chuy?n khi ?o.
- B??c 3: Nh?n nút b?t ??u, ?? bi ?o b?n vào b? m?t c?a m?u th? v?i m?t v?n t?c ban ??u vi. Sau khi va ch?m, bi ?o s? n?y l?i v?i m?t v?n t?c ph?n l?c vr. M?t b? t? tính bên trong ?ng ?o s? c?m bi?n s? thay ??i c?a ?i?n áp khi bi ?o di chuy?n qua cu?n dây ?o, và g?i tín hi?u ??n màn hình hi?n th?.
- B??c 4: ??c k?t qu? ?? c?ng Leeb (HL) trên màn hình hi?n th?. N?u c?n, có th? chuy?n ??i sang các ??n v? ?o khác b?ng cách nh?n nút chuy?n ??i. L?p l?i quá trình ?o t? 5 ??n 10 l?n trên cùng m?t v? trí, và l?y trung bình c?a các k?t qu? ?o.
??c tr?ng c?a ph??ng pháp Leeb
- Ph??ng pháp ?o ?? c?ng c? ??ng và nhanh chóng, s? d?ng bi ?o b?t n?y trên b? m?t m?u th?.
- Ph??ng pháp ?o ???c các m?u có kích th??c l?n và kh?i l??ng >1kg, ho?c có hình d?ng ph?c t?p, không c?n ph?i c? ??nh m?u th? trên bàn ??.
- Ph??ng pháp có th? chuy?n ??i sang nhi?u ??n v? ?o khác, nh? Rockwell, Brinell, Vicker, Shore, v.v. nh?ng ch? mang tính ch?t tham kh?o.
- Ph??ng pháp có ?? chính xác và ?? l?p l?i ? m?c t??ng ??i, th?p h?n so v?i các lo?i máy bàn c?a Rockwell, Vicker, do ph? thu?c vào nhi?u y?u t? nh? góc va ch?m, h??ng va ch?m, ?? nhám c?a b? m?t m?u th?, v.v.
- Ph??ng pháp c?n ph?i hi?u chu?n theo các tiêu chu?n qu?c t?, nh? ISO 16859, ASTM A956, v.v. ?? ??m b?o ?? chính xác.

Ph??ng ti?n hi?u chu?n máy ?o ?? c?ng
Các ph??ng ti?n hi?u chu?n trong b?ng sau ??u c?n có d?i ?o phù h?p:

?i?u ki?n hi?u chu?n
Hi?u chu?n là quá trình ?o và ?i?u ch?nh các thông s? c?a máy móc thi?t b? ?? ??m b?o chính xác và nh?t quán trong ho?t ??ng. Hi?u chu?n là m?t công vi?c quan tr?ng và c?n thi?t ?? nâng cao ch?t l??ng s?n ph?m, ti?t ki?m n?ng l??ng, gi?m thi?u r?i ro và tuân th? các tiêu chu?n k? thu?t.
?? hi?u chu?n ???c th?c hi?n m?t cách hi?u qu? và an toàn, c?n ph?i tuân th? m?t s? ?i?u ki?n c? b?n sau ?ây:
- Nhi?t ?? n?i ??t máy ph?i ??m b?o 27°C- 50°C. ?ây là nhi?t ?? lý t??ng cho các thi?t b? ?i?n t? và c? khí ho?t ??ng ?n ??nh và chính xác. N?u nhi?t ?? quá cao ho?c quá th?p, có th? gây ra các hi?n t??ng nh? bi?n d?ng, co ngót, n?t n?, cháy n?, m?t liên l?c, sai s?… Ngoài ra, nhi?t ?? c?ng ?nh h??ng ??n s? tho?i mái và n?ng su?t c?a ng??i lao ??ng. Do ?ó, c?n có các bi?n pháp ?i?u hòa nhi?t ?? phù h?p tùy theo mùa và ??a ?i?m.
- V? trí ??t máy ph?i tránh ???c ?nh h??ng c?a ?n mòn hóa ch?t và ch?n ??ng. Các tác nhân hóa h?c nh? axit, baz?, mu?i, khí ??c… có th? gây ra s? ?n mòn, oxi hóa, phá h?y các b? ph?n c?a máy, làm gi?m tu?i th? và ?? b?n c?a thi?t b?. Các tác ??ng c? h?c nh? rung, ??p, va ch?m, l?c… có th? gây ra s? bi?n d?ng, h?ng hóc, m?t cân b?ng, sai l?ch… Do ?ó, c?n ch?n m?t v? trí ??t máy ?n ??nh, b?n v?ng, có ?? cách nhi?t, cách âm, cách ?i?n t?t, có h? th?ng thông gió, thoát n??c, ch?ng cháy n?, ch?ng sét…
- Máy ph?i ???c l?p ??t ch?c ch?n theo thuy?t minh h??ng d?n l?p ??t, s? d?ng. Vi?c l?p ??t máy là m?t b??c quan tr?ng ?? ??m b?o máy ho?t ??ng ?úng ch?c n?ng, ??t hi?u su?t cao và an toàn. C?n tuân th? nghiêm ng?t các quy ??nh, quy trình, k? thu?t l?p ??t, s? d?ng c?a nhà s?n xu?t ho?c nhà cung c?p. C?n ki?m tra k? các b? ph?n, linh ki?n, dây cáp, ?c vít, bulông… tr??c khi l?p ??t, ??m b?o không b? thi?u, h?ng, l?ng, méo… C?n ??m b?o máy ???c c? ??nh, cân b?ng, liên k?t ch?t ch?, không b? l?ch, nghiêng, rung l?c… C?n ki?m tra l?i các thông s?, ch? s?, ?èn báo, c?m bi?n, công t?c… sau khi l?p ??t, ??m b?o không b? sai sót, l?i th?i…
Vi?c hi?u chu?n ???c th?c hi?n t?i n?i l?p ??t máy. ?ây là cách ti?n l?i và ti?t ki?m chi phí, th?i gian, nhân l?c. Tuy nhiên, c?n ph?i có các thi?t b?, d?ng c?, ph??ng ti?n, ngu?n ?i?n… phù h?p và ?? ?i?u ki?n ?? hi?u chu?n. C?n có các bi?n pháp b?o v?, b?o d??ng, b?o qu?n máy sau khi hi?u chu?n, ??m b?o máy luôn trong tr?ng thái t?t nh?t cho ho?t ??ng s?n xu?t.
Ti?n hành hi?u chu?n
Hi?u chu?n là quá trình ?o và ?i?u ch?nh các thông s? c?a máy móc thi?t b? ?? ??m b?o chính xác và nh?t quán trong ho?t ??ng. Hi?u chu?n là m?t công vi?c quan tr?ng và c?n thi?t ?? nâng cao ch?t l??ng s?n ph?m, ti?t ki?m n?ng l??ng, gi?m thi?u r?i ro và tuân th? các tiêu chu?n k? thu?t.
M?t trong nh?ng lo?i máy c?n ???c hi?u chu?n th??ng xuyên là máy ?o ?? c?ng. Máy ?o ?? c?ng là thi?t b? dùng ?? ?o ?? c?ng c?a các v?t li?u b?ng cách áp d?ng m?t l?c th? lên b? m?t c?a v?t li?u và ?o chi?u sâu ho?c di?n tích c?a v?t lõm do l?c th? gây ra. Máy ?o ?? c?ng có nhi?u lo?i khác nhau, tùy theo ph??ng pháp ?o ?? c?ng, nh? máy ?o ?? c?ng Brinell, máy ?o ?? c?ng Rockwell, máy ?o ?? c?ng Vickers, máy ?o ?? c?ng Knoop…
Ki?m tra bên ngoài
Ki?m tra bên ngoài là b??c ??u tiên và c? b?n nh?t trong quá trình hi?u chu?n. M?c ?ích c?a b??c này là ?? ??m b?o máy ?o ?? c?ng có ??y ?? các b? ph?n, ph? ki?n, nhãn hi?u, s? máy, n?i s?n xu?t… và không b? h?ng hóc, b?n, r? sét, m?t cân b?ng… Ki?m tra bên ngoài c?n ???c th?c hi?n theo nh?ng yêu c?u sau:
- Máy ph?i có nhãn hi?u ghi s? máy, n?i s?n xu?t. Nhãn hi?u là m?t d?u hi?u nh?n bi?t và phân bi?t các lo?i máy ?o ?? c?ng khác nhau. S? máy và n?i s?n xu?t là nh?ng thông tin quan tr?ng ?? tra c?u, ki?m tra, b?o hành, b?o trì máy. Nhãn hi?u ph?i ???c dán ho?c kh?c rõ ràng, d? nhìn, không b? m?, bong tróc, m?t màu…
- Máy ph?i có ??y ?? các b? ph?n và ph? ki?n theo thuy?t minh s? d?ng. Các b? ph?n và ph? ki?n c?a máy ?o ?? c?ng bao g?m: khung máy, b? ph?n t?o l?c, b? ph?n ch? th? giá tr? ?? c?ng, b? ph?n gi? m?u, b? ph?n ??nh v? m?u, b? ph?n ??nh v? ??u dò, b? ph?n ?i?u khi?n, b? ph?n c?p ngu?n, b? ph?n b?o v?, b? ph?n k?t n?i, b? ph?n ph? tr?… Các b? ph?n và ph? ki?n ph?i ???c l?p ??t ?úng v? trí, ch?c n?ng, không b? thi?u, h?ng, l?ng, méo, mòn, g?…
- M?t s? c?a b? ph?n ch? th? giá tr? ?? c?ng ho?c m?t s? c?a các thang ch? l?c th? ph?i rõ ràng. B? ph?n ch? th? giá tr? ?? c?ng là b? ph?n dùng ?? hi?n th? giá tr? ?? c?ng c?a v?t li?u sau khi ?o. B? ph?n này có th? là m?t màn hình ?i?n t? ho?c m?t kim ch? trên m?t m?t s? v?ch chia. M?t s? c?a b? ph?n ch? th? giá tr? ?? c?ng ho?c m?t s? c?a các thang ch? l?c th? ph?i ???c in ho?c kh?c rõ ràng, d? ??c, không b? m?, tr?y x??c, bong tróc, sai l?ch…

Ki?m tra k? thu?t
Trong hành trình ??m b?o ho?t ??ng ?n ??nh và hi?u su?t c?a máy, quá trình ki?m tra k? thu?t và b?o d??ng không ch? là m?t b??c quan tr?ng mà còn là m?t chi?n l??c toàn di?n ?? duy trì ?? tin c?y và an toàn c?a thi?t b?. Chúng tôi th?c hi?n m?t lo?t các b??c c? th? và chi ti?t ?? ??m b?o r?ng m?i khía c?nh c?a máy ??u ???c ch?m sóc và ki?m tra m?t cách k? l??ng.
Ki?m tra tr?ng thái cân b?ng c?a máy
- ??u tiên và quan tr?ng nh?t, s? d?ng Nivô, m?t công c? ?o chính xác, ?? ki?m tra ?? cân b?ng c?a máy. Vi?c này không ch? ?ánh giá tr?ng thái cân b?ng t?ng quan mà còn t?p trung vào ?? l?ch theo c? ph??ng n?m ngang và ph??ng th?ng ??ng.
- Ghi chép k? l??ng v? b?t k? s? thay ??i nào trong tr?ng thái cân b?ng và xác ??nh li?u nó ?áp ?ng tiêu chí k? thu?t v? ?? chính xác – v?i ?? l?ch không v??t quá 1mm/m.
Ki?m tra tr?ng thái làm vi?c c?a máy
- M?t b??c quan tr?ng ti?p theo là ki?m tra toàn b? h? th?ng trong ?i?u ki?n làm vi?c th?c t?. Ngoài vi?c ?ánh giá hi?u su?t, chúng tôi ??c bi?t chú tr?ng vào nh?n bi?t b?t k? s? c? nào có th? x?y ra trong quá trình ho?t ??ng.
- S? d?ng các c?m bi?n và h? th?ng giám sát ?? ghi l?i d? li?u v? nhi?t ??, áp su?t, và các thông s? quan tr?ng khác, giúp chúng tôi ?ánh giá hi?u su?t toàn di?n c?a máy.
Ki?m tra b? ph?n t?o l?c
- M?i b? ph?n t?o l?c trên máy ??u ???c ki?m tra m?t cách chi ti?t và toàn di?n. ?i?u này bao g?m c? vi?c ??m b?o r?ng b? ph?n t?ng gi?m t?c ?? l?c th? (n?u có) ho?t ??ng chính xác và ?n ??nh.
- B?ng cách s? d?ng công ngh? hi?n ??i và công c? ?o l??ng chính xác, chúng tôi xác ??nh s? m?nh m? và ?áng tin c?y c?a b? ph?n t?o l?c.
?i?u khi?n các b? ph?n truy?n ??ng ?? t?o l?c th?
- Mô ph?ng m?t lo?t các ?i?u ki?n làm vi?c khác nhau b?ng cách ki?m soát b? ph?n t?o l?c ? các m?c l?c th? ?a d?ng.
- T?i m?i m?c l?c, chúng tôi không ch? ki?m tra l?c ???c t?o ra mà còn ??m b?o r?ng b? ph?n t?o l?c duy trì tính ??ng ??u và liên t?c.
??m b?o liên t?c và ??ng ??u c?a l?c
- M?t trong nh?ng m?c tiêu chính c?a quá trình ki?m tra là ??m b?o r?ng l?c ???c t?o ra duy trì tính liên t?c và không tr?i qua b?t k? bi?n ??ng ??t ng?t nào.
- S? d?ng h? th?ng giám sát liên t?c ?? theo dõi và ghi l?i m?i bi?n ??ng, chúng tôi ??m b?o r?ng máy luôn duy trì ?? chính xác và ??ng nh?t trong m?i ?i?u ki?n th? nghi?m.
B?o d??ng ??nh k? và b?o d??ng d?a trên d? li?u
Chúng tôi thi?t l?p m?t k? ho?ch b?o d??ng ??nh k? d?a trên d? li?u t? các quá trình ki?m tra. ?i?u này bao g?m vi?c thay th? các b? ph?n tiêu hao và th?c hi?n các công vi?c b?o d??ng nh? bôi tr?n, làm s?ch, và ki?m tra l?i các thông s? k? thu?t quan tr?ng.

??i phó v?i s? c? và ?i?u ch?nh
- N?u b?t k? s? c? nào ???c phát hi?n trong quá trình ki?m tra, chúng tôi th?c hi?n các bi?n pháp s?a ch?a và ?i?u ch?nh c?n thi?t. ?i?u này không ch? gi? cho máy ? tr?ng thái ho?t ??ng t?i ?u mà còn gi?m thi?u r?i ro s? c? trong t??ng lai.
- Quá trình này không ch? giúp ??m b?o r?ng máy ho?t ??ng ?n ??nh và an toàn, mà còn t?o ra m?t h? th?ng ki?m soát ch?t l??ng liên t?c. Chúng tôi cam k?t không ch? ?áp ?ng yêu c?u k? thu?t mà còn v??t qua mong ??i c?a khách hàng, xây d?ng ni?m tin và uy tín trong l?nh v?c k? thu?t và s?n xu?t.
Quá trình ti?n hành ki?m tra và ?ánh giá
Quá trình ti?n hành ki?m tra và ?ánh giá chi?u chính xác c?a h? th?ng không ch? là b??c quan tr?ng mà còn là lõi c?a vi?c ??m b?o r?ng máy móc ho?t ??ng trong các ?i?u ki?n th? nghi?m m?t cách chính xác và ?áng tin c?y. D??i ?ây là m?t phân tích chi ti?t v? nh?ng b??c quan tr?ng trong quá trình này:
Ki?m tra sai s? t??ng ??i c?a l?c th?
- Xác ??nh ?i?u ki?n ki?m tra
- Tr??c khi b?t ??u ki?m tra, chúng tôi xác ??nh và thi?t l?p các ?i?u ki?n ki?m tra c? th?, bao g?m c? m?c ?? l?c th? c?n ki?m tra và th?i gian th? nghi?m d? ki?n.
- Chúng tôi ??m b?o r?ng môi tr??ng ki?m tra ???c ki?m soát ch?t ch? ?? lo?i b? ?nh h??ng t? y?u t? ngo?i vi nh? nhi?t ?? và ?? ?m.
- Th?c hi?n th? nghi?m l?c th?
- S? d?ng các thi?t b? ?o l??ng chính xác, chúng tôi áp d?ng l?c th? theo các giá tr? ?ã ???c xác ??nh tr??c ?ó.
- Quá trình th? nghi?m này ???c ti?n hành c?n th?n ?? ??m b?o r?ng m?i l?n th? nghi?m ??u ??t ???c k?t qu? chính xác và ?áng tin c?y.
- Thu th?p d? li?u và phân tích
- D? li?u v? l?c th? ???c thu th?p và ghi l?i chi ti?t.
- Chúng tôi s? d?ng các ph??ng pháp th?ng kê và phân tích d? li?u ?? ?ánh giá sai s? t??ng ??i c?a l?c th?, ??m b?o r?ng k?t qu? là m?t ph?n ánh chính xác v? kh? n?ng ?o l??ng c?a h? th?ng.
- ?i?u ch?nh n?u c?n thi?t
- N?u có b?t k? sai s? nào ?áng k?, chúng tôi th?c hi?n các ?i?u ch?nh c?n thi?t ?? ??m b?o r?ng h? th?ng ?o l??ng l?c th? ?ang ho?t ??ng chính xác và ?n ??nh.
Ki?m tra sai s? t??ng ??i c?a giá tr? ?? c?ng
- Chu?n b? ??i t??ng ?o l??ng
- ??i t??ng c?n ?o l??ng ???c chu?n b? m?t cách c?n th?n, ??m b?o r?ng nó ? trong tr?ng thái chu?n b? t?t nh?t cho quá trình ki?m tra ?? c?ng.
- S? d?ng thi?t b? ?o ?? c?ng chính xác
- Chúng tôi s? d?ng các thi?t b? ?o c?ng chính xác ?? xác ??nh giá tr? ?? c?ng c?a ??i t??ng.
- Thi?t b? này ???c ki?m tra và hi?u chu?n ??nh k? ?? ??m b?o ?? chính xác và ?? tin c?y.
- Th?c hi?n ?o l??ng và ghi k?t qu?
- Th? nghi?m ?? c?ng ???c th?c hi?n trên nhi?u ?i?m trên ??i t??ng ?? ??m b?o k?t qu? ?o l??ng ??y ?? và ??i di?n.
- K?t qu? ???c ghi l?i m?t cách chi ti?t ?? ph?c v? cho vi?c phân tích sau này.
- Phân tích và ?ánh giá k?t qu?
- D? li?u ?o l??ng ???c phân tích ?? xác ??nh sai s? t??ng ??i c?a giá tr? ?? c?ng.
- Chúng tôi xem xét k?t qu? và so sánh chúng v?i các gi?i h?n ch?p nh?n ???c ?? ??m b?o r?ng ?? c?ng c?a ??i t??ng ?áp ?ng yêu c?u k? thu?t.
- ?i?u ch?nh và hi?u chu?n
- N?u có b?t k? sai s? ?áng k? nào, chúng tôi th?c hi?n ?i?u ch?nh và hi?u chu?n l?i thi?t b? ?o ?? ??m b?o ?? chính xác và ?? tin c?y trong quá trình ?o l??ng ?? c?ng.
Qua quá trình này, chúng tôi không ch? ki?m tra l?c th? và ?? c?ng mà còn ?ánh giá chính xác và ?? tin c?y c?a h? th?ng ?o l??ng. M?i b??c trong quá trình này ???c th?c hi?n v?i s? ch?t ch? và c?n th?n, nh?m ??m b?o r?ng m?i k?t qu? ?o l??ng là ?áng tin c?y và có th? ???c áp d?ng trong các ?ng d?ng th?c t?.
Hy v?ng thông tin trong bài vi?t ?ã giúp b?n bi?t ???c sâu h?n v? “Máy ?o ?? c?ng là gì? Nh?ng thông tin c?n thi?t v? máy ?o ?? c?ng”.
Tags: 3d vina, hiệu chuẩn, hiệu chuẩn thiết bị, máy đo 2d, máy đo 3d, máy đo cmm, sửa máy đo 2d, sửa máy đo 3d, sửa máy đo cmm
